Wat zijn werkgerelateerde oorzaken van blaaskanker?

Algemeen
Blaaskanker is een veel voorkomende vorm van kanker en staat zowel bij mannen als bij vrouwen in de top 10 van meest voorkomende vormen van kanker. Jaarlijks krijgen ruim 7000 mensen de diagnose. Het komt bij mannen ongeveer 3 keer vaker voor dan bij vrouwen en met name bij mensen die ouder zijn dan 60 jaar. Het aantal nieuwe patiënten is in de afgelopen jaren gestegen omdat er meer mensen zijn en omdat mensen gemiddeld ouder worden (IKNL - blaaskanker - cijfers).

Oorzaken van blaaskanker
Zowel genetische aanleg als omgevingsfactoren spelen een rol bij het ontstaan van blaaskanker.1
Ongeveer 4,3% van de patiënten met blaaskanker heeft een eerstegraadsfamilielid met dezelfde diagnose.

Daarnaast heeft het International Agency for Research on Cancer (IARC) de volgende stoffen en blootstellingen geduid als carcinogeen voor de blaas (IARC - list of carcinogens per site);

  • Roken

Werkgerelateerde blootstellingen

  • Aromatische amines; benzidine, 4-aminobifenyl, 2-naftylamine ortho-Toluïdine, auramine, magenta.
  • Rubber verwerkende industrie
  • Beroepsmatige blootstelling als brandweerman
  • Beroepsmatige blootstelling als schilder
  • Productie van aluminium

Overige relevante blootstellingen vanuit de omgeving

  • Arseen en anorganisch arseenverbindingen (vanuit drinkwater)
  • Chloornafazine (een vroeger gebruikt chemotherapeutisch middel)
  • Cyclofosfamide (cytostaticum)
  • Opiumconsumptie
  • X- en gammastraling
  • Infectie met Schistosoma haematobium

Roken is daarbij de belangrijkste en meest voorkomende risicofactor. Geschat wordt dat roken in ongeveer 50% van de gevallen een oorzakelijke rol speelt.1

Blootstellingen in het werk spelen naar schatting een rol in zo'n 5,7% van de gevallen.1

  • De meest bekende werkgerelateerde oorzaak is blootstelling aan aromatische amines welke voornamelijk worden gebruikt in de chemische industrie, zoals bij de productie van kleurstoffen, rubber, pesticiden en farmaceutische producten.

Inmiddels zijn in totaal 22 aromatische amines in de Europese Unie verboden (Verordening (EG) nr. 1907/2006 van de Europese Commissie). Sommige varianten worden nog steeds gebruikt, maar alleen onder strikte veiligheidsvoorschriften. Gezien de lange latentietijd kunnen in het verleden blootgestelde werknemers nog steeds een verhoogd risico op kanker hebben (IARC - Europese code tegen kanker - aromatische amines )

  • Brandweermannen hebben een verhoogd risico op blaaskanker door blootstelling aan verschillende carcinogenen tijdens hun werkzaamheden.2-3 Door verbranding van plastics en bouwmaterialen komen ze regelmatig in contact met stoffen als polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's), asbest, benzeen en andere toxische stoffen. Daarnaast kunnen fijnstof en roetdeeltjes via inademing of huidcontact in het lichaam terechtkomen en bijdragen aan DNA-schade in de blaas. Epidemiologisch onderzoek laat zien dat brandweermannen een relatief risico (RR) hebben van 1,1 tot 1,3 voor het ontwikkelen van blaaskanker. De mate van het risico hangt af van het soort werkzaamheden en de daarbij behorende specifieke blootstelling, het aantal dienstjaren, en bijvoorbeeld het gebruik van persoonlijke beschermingsmaatregelen.

 

  • Schilderen wordt geassocieerd met een verhoogd risico op blaaskanker door blootstelling aan aromatische aminen, oplosmiddelen en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's) in verf en lak.4-5

 Vooral oudere verfsoorten bevatten carcinogene stoffen zoals benzeen en aniline, die via inhalatie of huidcontact in het lichaam kunnen komen en DNA-schade veroorzaken.
Epidemiologische studies tonen aan dat schilders een relatief risico (RR) van ongeveer 1,3 hebben op blaaskanker in vergelijking met de algemene bevolking. Langdurige blootstelling en onvoldoende beschermingsmaatregelen vergroten dit risico.

  • Werken in de aluminiumproductie wordt geassocieerd met een verhoogd risico op blaaskanker voornamelijk door blootstelling aan polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's) die vrijkomen bij het elektrolytisch smelten van aluminium.

Epidemiologische studies tonen aan dat werknemers in de aluminiumindustrie een relatief risico (RR) van 1,3 tot 2,5 hebben op blaaskanker, afhankelijk van de mate en duur van blootstelling.6-9

 

Literatuur

  1. Jubber I, Ong S, Bukavina L, Black PC, Compérat E, Kamat AM, Kiemeney L, Lawrentschuk N, Lerner SP, Meeks JJ, Moch H, Necchi A, Panebianco V, Sridhar SS, Znaor A, Catto JWF, Cumberbatch MG. Epidemiology of Bladder Cancer in 2023: A Systematic Review of Risk Factors. Eur Urol. 2023 Aug;84(2):176-190. doi: 10.1016/j.eururo.2023.03.029. Epub 2023 May 16. PMID: 37198015.
  2. International Agency for Research on Cancer (IARC). Occupational Exposure as a Firefighter.IARC Monographs on the Identification of Carcinogenic Hazards to Humans Volume 132. 2023
  3. DeBono NL, Daniels RD, Beane Freeman LE, Graber JM, Hansen J, Teras LR, Driscoll T, Kjaerheim K, Demers PA, Glass DC, Kriebel D, Kirkham TL, Wedekind R, Filho AM, Stayner L, Schubauer-Berigan MK. Firefighting and Cancer: A Meta-analysis of Cohort Studies in the Context of Cancer Hazard Identification. Saf Health Work. 2023 Jun;14(2):141-152. doi: 10.1016/j.shaw.2023.02.003. Epub 2023 Mar 7. PMID: 37389311; PMCID: PMC10300491.
  4. Kogevinas M, 't Mannetje A, Cordier S, Ranft U, González CA, Vineis P, Chang-Claude J, Lynge E, Wahrendorf J, Tzonou A, Jöckel KH, Serra C, Porru S, Hours M, Greiser E, Boffetta P. Occupation and bladder cancer among men in Western Europe. Cancer Causes Control. 2003 Dec;14(10):907-14. doi: 10.1023/b:caco.0000007962.19066.9c. PMID: 14750529.
  5. Bachand A, Mundt KA, Mundt DJ, Carlton LE. Meta-analyses of occupational exposure as a painter and lung and bladder cancer morbidity and mortality 1950-2008. Crit Rev Toxicol. 2010;40(2):101-25. doi: 10.3109/10408440903352826. PMID: 20085479.
  6. Thériault G, Tremblay C, Cordier S, Gingras S. Bladder cancer in the aluminium industry. Lancet. 1984 Apr 28;1(8383):947-50. doi: 10.1016/s0140-6736(84)92399-7. PMID: 6143877.
  7. Guzzo TJ, Bivalacqua TJ, Schoenberg MP. Bladder cancer and the aluminium industry: a review. BJU Int. 2008 Nov;102(9):1058-60. doi: 10.1111/j.1464-410X.2008.07903.x. Epub 2008 Aug 1. PMID: 18680496.
  8. Maltseva A, Serra C, Kogevinas M. Cancer risk among workers of a secondary aluminium smelter. Occup Med (Lond). 2016 Jul;66(5):412-4. doi: 10.1093/occmed/kqw054. Epub 2016 May 11. PMID: 27170736; PMCID: PMC4913375.
  9. Gibbs GW, Labrèche F. Cancer risks in aluminum reduction plant workers: a review. J Occup Environ Med. 2014 May;56(5 Suppl):S40-59. doi: 10.1097/JOM.0000000000000003. PMID: 24806725; PMCID: PMC4131938.

 

 

 

Kanker en werk